قواعد تازه چین برای «همراه‌های هوش مصنوعی» اجرایی شد؛ محدودیت بر وابستگی عاطفی و حمایت ویژه از کودکان

خبر

از ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۶ «مقررات موقت مدیریت خدمات تعاملی انسان‌نمای هوش مصنوعی» در چین اجرایی شده است. این مقررات به خدماتی مربوط می‌شود که با استفاده از هوش مصنوعی، ویژگی‌های شخصیتی، الگوهای فکری و سبک ارتباطی انسان را شبیه‌سازی می‌کنند و وارد تعامل عاطفی مستمر با کاربر می‌شوند.

بر اساس متن رسمی، ارائه‌دهندگان این خدمات نباید با «بیش‌ازحد همراهی‌کردن» با کاربر، القای وابستگی عاطفی یا اعتیاد، به روابط واقعی او آسیب بزنند و نباید از طریق دست‌کاری عاطفی، کاربر را به تصمیم‌های نامعقول سوق دهند. همچنین تولید محتوایی که خودآزاری یا خودکشی را تشویق یا زیبا جلوه دهد ممنوع شده است.

برای کاربران خردسال نیز محدودیت‌های جداگانه‌ای پیش‌بینی شده است. ارائه‌دهندگان نمی‌توانند به افراد زیر سن قانونی خدماتی با نقش «خویشاوند مجازی» یا «همراه عاطفی مجازی» ارائه کنند. برای کاربران زیر ۱۴ سال نیز ارائۀ دیگر خدمات انسان‌نما یا پردازش اطلاعات شخصی آنان به رضایت والد یا سرپرست وابسته شده است.

مقررات همچنین از ارائه‌دهندگان می‌خواهد در صورت تشخیص نشانه‌های وابستگی یا استفادۀ افراطی، به کاربر یادآوری کنند که محتوای تعامل توسط هوش مصنوعی تولید می‌شود. برای استفادۀ پیوسته بیش از دو ساعت نیز باید یادآوری زمانی ارائه شود. در موقعیت‌های شدید، از جمله اعلام قصد خودآزاری یا خودکشی، مقررات مداخلۀ حمایتی و تماس با سرپرست یا فرد اضطراری را پیش‌بینی کرده است.

منبع: اداره فضای مجازی چین (Cyberspace Administration of China)، «人工智能拟人化互动服务管理暂行办法» و توضیحات رسمی همراه آن؛ مصوب ۱۰ آوریل ۲۰۲۶ و لازم‌الاجرا از ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۶.

تحلیل

این مقررات یکی از صریح‌ترین نمونه‌های تبدیل مسئلۀ «وابستگی عاطفی به هوش مصنوعی» به موضوع تنظیم‌گری است. در بسیاری از چارچوب‌های پیشین، خطر AI companionها ذیل ایمنی عمومی، حریم خصوصی یا حمایت از کودک قرار می‌گرفت؛ اما این متن خودِ رابطۀ عاطفی انسان و سامانه را به‌عنوان یک منبع مستقل خطر شناسایی می‌کند.

نکتۀ مهم دیگر، تغییر معیار مسئولیت از «محتوای زیان‌بار» به «الگوی تعامل زیان‌بار» است. حتی اگر پاسخ منفرد یک سامانه نامناسب نباشد، طراحی‌ای که به وابستگی، انزوای اجتماعی یا تصمیم‌گیری تحت تأثیر دست‌کاری عاطفی منجر شود می‌تواند مسئله‌ساز باشد. این رویکرد، مسئولیت اخلاقی را به طراحی رابط، الگوی گفت‌وگو، سازوکارهای نگه‌داشت کاربر و تشخیص نشانه‌های آسیب گسترش می‌دهد.

با این حال، پرسش دشوار همچنان باقی است: مرز میان همراهی مفید، همدلی مصنوعی و دست‌کاری عاطفی دقیقاً کجاست؟ اجرای مؤثر چنین مقرراتی نیازمند معیارهای قابل سنجش برای تشخیص وابستگی و مداخلۀ متناسب است؛ وگرنه خطر مداخلۀ بیش‌ازحد در تجربۀ شخصی کاربران نیز وجود خواهد داشت.